Muzeum Historii Miasta Przemyśla

Muzeum Historii Miasta Przemyśla to oddział Muzeum Narodowego Ziemi Przemyskiej mieszczący się w dwóch zabytkowych kamienicach przy Rynku 9 i ulicy Serbańskiej 7. Otwarte w 2005 roku, pokazuje ponad tysiąc lat dziejów jednego z najstarszych polskich miast – od czasów węgierskich wojów przez epokę Kazimierza Wielkiego, zabory austriackie, aż po XX wiek. To miejsce, gdzie historia splata się z architekturą, a zwiedzanie przypomina wędrówkę przez mieszkania dawnych przemyskich mieszczan.

Kamienica Brzykowska – budynek z historią

Główna siedziba muzeum znajduje się w XVI-wiecznej kamienicy Brzykowskiej, nazwanej od rodziny Brzyków – jednych z pierwszych właścicieli. Budynek zaprojektował Piotr zwany Włochem, architekt pochodzący z Italii, który osiadł w Przemyślu. Przez stulecia mieściły się tu kupieckie składy, magazyny, mieszkania aptekarzy i rajców miejskich.

Na początku XX wieku kamienicę nabył Tadeusz Bystrzycki, który przeprowadził gruntowny remont i połączył ją z nowo wybudowanym domem przy ulicy Serbańskiej. Po II wojnie światowej budynek przejął skarb państwa, a od 1991 roku stał się własnością przemyskiego muzeum. Dopiero po latach restauracji, w maju 2005 roku, otwarto tu ekspozycję poświęconą dziejom miasta.

W czasach II Rzeczypospolitej kamienica należała do rodu Bystrzyckich, z którego pochodził znany pisarz Przemysław Bystrzycki.

Co zobaczysz w muzeum

Muzeum rozciąga się na pięciu kondygnacjach, łącznie z dwiema piętrami sklepionych piwnic. Na parterze, w tzw. Wielkiej Izbie – reprezentacyjnej komnacie, która niegdyś służyła do przyjmowania gości – można podziwiać zrekonstruowany barokowy piec i fragmenty XVI-wiecznych polichromii odkrytych podczas renowacji. To jeden z tych momentów, kiedy architektura sama w sobie staje się eksponatem.

Pierwsze piętro to prawdziwa podróż w czasie. Urządzono tu ekspozycję wnętrz mieszczańskich z przełomu XIX i XX wieku: kuchnię z ówczesnym wyposażeniem, jadalnię, sypialnię, salon w stylu biedermeier i gabinet pana domu. Wszystko starannie odtworzone, z dbałością o detale – od mebli po drobne przedmioty codziennego użytku.

Wyższe kondygnacje poświęcono chronologicznej prezentacji dziejów Przemyśla. Ekspozycja archeologiczna pokazuje najdawniejsze ślady osadnictwa, w tym niezwykły grób węgierskiego wojownika pochowanego razem z koniem – sprzed ponad tysiąca lat. Dalej czeka epoka Kazimierza Wielkiego i Jagiełły, okres baroku, czasy zaboru austriackiego oraz międzywojenny Przemyśl.

Na najwyższej kondygnacji znajduje się ekspozycja poświęcona II wojnie światowej – zarówno okupacji sowieckiej, jak i późniejszej niemieckiej. Tutaj, pod dachem, czeka też prawdziwa uczta wizualna: kilkadziesiąt obrazów przedstawiających widoki Przemyśla.

Galeria dawnego Przemyśla

Warto zwrócić uwagę na klatki schodowe i korytarze – to nie tylko przestrzeń komunikacyjna. Wiszą tu liczne fotografie dawnego Przemyśla w sepii, galeria miejskiego herbu, obrazy ulic i budynków, które odeszły już w przeszłość. Widać kościoły, cerkwie, synagogi – wielokulturową mozaikę miasta, którego dziś w takiej formie już nie ma.

Ciekawym punktem ekspozycji jest odtworzony zakład fotograficzny sprzed stu lat – Atelier Fotograficzne B. Hennera. To miejsce pozwala zobaczyć, jak wyglądała praca fotografa na początku XX wieku, z całym ówczesnym sprzętem i wyposażeniem studia.

Muzeum regularnie organizuje wystawy czasowe w Małej Galerii Fotografii, prezentując prace współczesnych artystów oraz archiwalne zdjęcia dokumentujące życie miasta i okolic.

Szkolne wspomnienia i życie codzienne

Jedna z ekspozycji przenosi zwiedzających do szkolnych klas z okresu zaborów, międzywojnia i późniejszych dekad. Można tu zobaczyć autentyczne ławki, tablice, piórniki, pióra stalówki i inne przedmioty, które budzą nostalgię u starszego pokolenia, a młodszym pokazują, jak bardzo zmieniła się edukacja.

Interesującym uzupełnieniem jest wystawa „Przemyśl lat 60. i 70. w obiektywie Jana Gruntowicza”. Czarno-białe fotografie dokumentują codzienne życie miasta pół wieku temu – ulice, ludzi, budynki. To doskonała okazja, żeby porównać, jak Przemyśl zmienił się przez ostatnie dekady.

Dla kogo jest to muzeum

Muzeum sprawdzi się przede wszystkim dla miłośników historii i architektury. Sam budynek to atrakcja – zabytkowa kamienica z renesansowym rodowodem i włoskim zacięciem architektonicznym. Rodziny z dziećmi również znajdą tu coś dla siebie, zwłaszcza w salach poświęconych życiu codziennemu i szkole. Muzeum oferuje zajęcia edukacyjne dla młodzieży, co może być dobrym pomysłem na wycieczkę szkolną.

Osoby zainteresowane fotografią docenią zarówno historyczne atelier, jak i wystawy czasowe w Małej Galerii Fotografii. Sentymentaliści i ci, którzy lubią klimat dawnych czasów, spędzą tu z przyjemnością godzinę, może dwie, wędrując po kolejnych kondygnacjach i zagłębiając się w detale ekspozycji.

Nie jest to jednak miejsce dla tych, którzy szukają interaktywnych atrakcji czy multimedialnych pokazów. Muzeum ma klasyczny, tradycyjny charakter – to przede wszystkim oglądanie eksponatów i czytanie opisów. Dla niektórych będzie to plus, dla innych minus.

Praktyczne informacje – bilety, godziny otwarcia, dojazd

Muzeum Historii Miasta Przemyśla znajduje się w samym centrum miasta, przy Rynku 9. To lokalizacja nie do pomylenia – wschodnia pierzeja rynku, seledynowo otynkowany budynek z pięknymi podziałami architektonicznymi na fasadzie, podcieniami i stylowym balkonem. Z daleka widoczny jest napis: Muzeum Narodowe Ziemi Przemyskiej.

Jeśli chodzi o godziny otwarcia, w sezonie letnim (lipiec-sierpień) muzeum jest czynne w godzinach 9:15. W pozostałych miesiącach warto sprawdzić aktualne godziny na stronie Muzeum Narodowego Ziemi Przemyskiej, ponieważ mogą się one zmieniać. Muzeum jest zamknięte w niektóre święta, jak Boże Ciało czy Wniebowzięcie NMP.

Ceny biletów są standardowe dla tego typu placówek muzealnych. Warto wiedzieć, że jeden dzień w tygodniu zwiedzanie jest bezpłatne – od kwietnia 2026 roku zmieniły się dni bezpłatnego wstępu, więc przed wizytą najlepiej sprawdzić aktualną informację na stronie muzeum lub profilu na Facebooku.

Dojazd nie stanowi problemu. Przemyski rynek to centrum miasta, łatwo dostępne pieszo z dworca kolejowego (około 15 minut spaceru) i autobusowego. Dla zmotoryzowanych w okolicy są płatne parkingi, choć w centrum bywa ciasno, szczególnie w weekendy i sezonie turystycznym.

Na zwiedzanie warto zarezerwować od godziny do dwóch godzin, w zależności od zainteresowania historią i chęci dokładnego oglądania eksponatów. Muzeum ma windę, więc osoby, które nie chcą lub nie mogą wspinać się po schodach aż pod dach, mają alternatywę. Po zwiedzaniu można odpocząć w patio – aneksie restauracji mieszczącej się w piwnicach kamienicy.

W piwnicach budynku działa Restauracja Mieszczańska, gdzie można zjeść obiad lub wypić kawę w klimatycznych wnętrzach zabytkowej kamienicy.

Muzeum Historii Miasta Przemyśla to solidna dawka miejskiej historii w autentycznej scenerii. Nie ma tu sztucznego entuzjazmu ani wielkich efektów specjalnych – jest za to konkretna opowieść o mieście, które przetrwało ponad tysiąc lat burzliwych dziejów. Dla tych, którzy chcą zrozumieć Przemyśl i jego wielokulturową przeszłość, to dobry punkt na mapie zwiedzania.